วิธีฝึกปฏิบัติ อานาปานสติ และวิปัสสนา
Q: ผมเริ่มปฎิบัติมาหลายปีแต่ครั้งละประมาณ30 นาที เกือบทุกวัน แต่ตอนนี้เริ่มรู้สึกว่าควรนั่งเพิ่มเป็น 1 ชม แต่ยังไม่ค่อยเข้าใจในการปฎิบัติว่าตัวเองทำได้ถูกต้องหรือไม่ เกรงว่าถ้าทำได้ไม่ถูกต้องอาจมีผลเสียมากกว่าที่จะได้ผลดีจึงรบกวนอาจารย์ เมตตาอธิบายให้เข้าใจด้วยครับ ขอบคุณมากครับ
หลักการของท่าน อ. โกเอ็นก้า ก็คือไตรสิกขา หรือ ศีล สมาธิ ปัญญา ภาคปฏิบัติ ในระดับประสบการณ์จริง
ศีล รักษาสามขั้น ไม่ทำเอง ไม่ใช้ให้ใครทำ ไม่ยินดีเมื่อเห็นการกระทำผิดศีลของผู้อื่น
สมาธิ ใช้การพิจารณาลมหายใจ หรืออานาปานสติ
การปฏิบัติ ต้องฝึกประคองให้จิตตั้งมั่นอยู่จุดที่ลมกระทบ (บริเวณใต้ช่องจมูกเหนือริมฝีปาก) ทุกขณะที่หายใจเข้าและหายใจออก
โดยจะต้องรับรู้ที่จุดกระทบนี้อย่างต่อเนื่อง รู้ขณะต่อขณะทุกๆขณะต่อกันไปไม่ให้สะดุด
จิตต้องตั้งมั่นสนิทแนบแน่นอยู่ที่จุดนี้เท่านั้น แม้ลมไม่ชัดเจน ก็ให้จิตเกาะติดอยู่ที่นี่อย่างมั่นคงและรับรู้ทุกๆปรากฏการณ์บนบริเวณนี้
ถ้าลมเบามากจนเหมือนไม่มี หรือจับลมไม่ได้ หรือจิตใจฟุ้งมาก สำหรับผู้ปฏิบัติที่ยังเริ่มต้น ยังไม่มีอินทรีย์ (กำลังในการปฏิบัติ)ที่แก่กล้านั้น...
สิ่งแรกที่สุดคือ อย่ารู้สึกผิดหวัง อย่าท้อแท้ อย่าล้มเลิกไป อย่าหงุดหงิดตนเอง หรือไปเข่นตนเองอย่างเอาเป็นเอาตาย
อีกสิ่งคือ ให้ผ่อนคลายปล่อยวาง ยอมรับตามจริงต่อทุกปรากฏการณ์
ทุกๆขณะที่รับรู้ลมหรือความรู้สึก
จิตที่ผ่อนคลายปล่อยวาง เป็นจิตที่มีความเบา ความอ่อน ความเหมาะความควร ในการปฏิบัติ
จิตที่มีลักษณะนี้เท่านั้นจึงจะสามารถรับรู้เวทนาที่ละเอียดที่สุดได้
วิปัสสนา ใช้การเฝ้าสังเกตเวทนา หรือความรู้สึกบนร่างกาย (และในกาย) ด้วยจิตที่ปล่อยวาง ยอมรับ ไม่มีปฏิกิริยาตอบโต้
เช่นเดียวกันกับเมื่อทำอานาปาณ
การปฏิบัติ ต้องประคองความเบา ความอ่อน ความควร ของจิตให้สมดุลไม่ให้ตึงหรือหย่อนเกินไปตลอดขณะปฏิบัติ
การปฏิบัติที่ถูกต้องอย่างต่อเนื่อง ด้วยจิตที่สมดุลจะบ่มเพาะอินทรีย์ให้แก่กล้าขึ้น
และอินทรีย์ที่กล้าขึ้นนี้ ก็จะเกื้อหนุนการปฏิบัติให้พัฒนาขึ้น
ใช้หลักการเดียวกันนี้ปฏิบัติทั้งเวลาอยู่ในคอร์ส และเมื่อปฏิบัติอยู่บ้าน
เวลาอยู่บ้าน ควรปฏิบัติ 1 ชม เช้าและเย็นทุกวันค่ะ
เพราะ 30 นาที จิตมักจะยังไม่ทันได้รวม ก็หมดเวลาแล้ว