อยากไปนิพพาน เป็นเจตนาที่เป็นอกุศลหรือไม่
ไม่ได้คิดโกรธหรืออยากฆ่าใคร แต่เป็น เช่น อยากนิพพานเป็นอกุศล อยากเป็นคนดีเป็นอกุศล อยากนั่งสมาธินานๆ
คือมีความสงสัยเรื่องความคิดต่างๆที่ผุดขึ้นมาอ่ะค่ะ มันเยอะและบ่อยๆที่เป็นความคิดไม่ดี ไม่น่ารัก บางทีน่าหดหู่
เลยได้พบกับคำว่า อกุศลจิตค่ะ
และพบว่าความคิดที่เจอจัดอยู่ในกลุ่มนี้ ความอยากนิพพานถือเป็นอกุศลค่ะ คือมันเป็นความอยากเป็นตัณหาอย่างหนึ่ง
จะต้องทางแก้ไขอย่างไรดีคะ?
ความอยากนิพพาน หรืออยากนั่งสมาธินานๆ ไม่จำเป็นต้องเป็นอกุศลค่ะ
อยู่ที่เจตนาเบื้องหลังนั้น
ถ้าอยากเพราะอกุศลในใจ หรือมี อกุศลเจตนา ก็จะเป็นความอยากที่เป็นฝ่ายตัณหาได้ (แต่เป็นตัณหาในฝั่งเหตุ)
เช่น อยากไปนิพพานแค่เพราะอยากหนีปัญหารุมเร้า แค่เพราะเบื่อความโชคร้ายความทุกข์กายใจ จึงอยากไปให้พ้นๆ เพราะทรมานจึงอยากหนีเท่านั้น
เหมือนคนอยากตายๆไป จะได้ไม่ต้องทุกข์ทรมาน แบบไม่เข้าถึงความจริงของนิพพาน แค่อยากหนีความร้อนนี้เท่านั้น
หรือ ถ้าเจตนาที่อยาก เป็นเพราะเห็นว่าผู้ที่มีกำลังทางจิต ผู้ที่ปฏิบัตินานๆ ผู้ที่ถึงพระนิพพาน เป็นผู้ที่เหนือกว่าคนทั่วไป
เป็นที่ยกย่องเคารพของผู้คน
จึงอยากได้นิพพานเพื่อเหนือกว่าคนอื่นบ้าง อยู่ที่สูงบ้าง
ถ้าขบวนการขวนขวายนิพพานตั้งอยู่บนความอยากแบบนี้ ก็ย่อมไม่ใช่ทางที่ถูก
เหล่านี้ เป็นความอยากได้สิ่งที่สูงสุด แต่จิตกลับไม่องอาจผ่องใส ไร้ปัญญาที่ถ่องแท้ถึงคุณค่าของสิ่งที่สูงสุดนั้น
เป็นความอยากของดีด้วยเจตนาอกุศล ซึ่งต่างจาก…
ความมีฉันทะในนิพพานด้วยจิตกุศลเต็มที่
ตั้งปรารถนาถึงนิพพาน ด้วยปัญญา เข้าใจในนิพพาน มีความปรารถนาถึงธรรมะ เพื่อพัฒนาตนให้พ้นวัฏฏสงสาร หน่ายในการเกิดดับ หน่ายในโลกามิส หน่ายต่อกามสุขต่างๆ
ปรารถนาจากความวิสุทธิแห่งจิต ความพ้นจากทุกข์ของสังสารวัฏฏ์ อยากในนิพพานเพราะเข้าใจในนิพพาน ในธรรมะถ่องแท้
แบบนี้เป็นความอยากที่เป็นกุศลทั้งหมด ทั้งขบวนการ
อย่างไรก็ดี อีกแง่มุมหนึ่งที่พึงรับรู้
ความอยากต่อพระนิพพาน เป็นความปรารถนาในสิ่งสูงสุด แม้ตัวความอยาก(ที่เป็นฝั่งเหตุ)จะเป็นอกุศล แต่ตัวผล(ที่เป็นฝั่งผล) สามารถเป็นกุศลได้
เพราะ อาศัยตัณหา สามารถเป็นเหตุแห่งกุศลได้
อกุศล เป็นเหตุให้เกิดกุศลได้
เช่น เริ่มต้นด้วยความอยากที่เป็นอกุศล เช่น อยากรวยจึงทำบุญทำทานผลคือทานทำให้รวยได้จริง
แต่ผลที่ดีกว่านั้นคือ ทานทำให้จิตใจกว้างขวาง ทานละลายความตระหนี่ในใจไปด้วย
หรือ อยากเก่งสมาธิ จะได้มีฤทธิ์ มีวิชา จึงรักษาศีลให้บริสุทธิ์
ผลของศีลที่บริสุทธิ์ทำให้ชีวิตสูงขึ้นทุกด้าน และเป็นบาทเป็นฐานต่อการภาวนาขั้นสูงๆขึ้น
หรือ อยากนั่งนานๆจะได้ก้าวหน้ามากๆ อยากก้าวหน้า อยากนั่งจำนวนครั้งมากกว่าคนอื่นๆ
ผลของการปฏิบัติมากๆ จิตจึงก้าวหน้าพัฒนาไปอย่างได้ผล
เป็นต้น
นี่คือการเริ่มที่ความอยากแบบโลกๆ ที่เป็นฝั่งเหตุ จึงหมั่นพากเพียร ผลจึงกลายเป็นกุศล
แต่เพราะนิพพาน - สิ่งที่อยากได้เป็นสิ่งที่ดีงามอย่างที่สุด การพยายามทำให้เกิดสิ่งที่เป็น อนุตตร หรือประเสริฐสุด อย่างที่สุด จึงทำให้เกิดกุศลขั้นต่างๆขึ้น จนนำพาสู่พระนิพพานได้
นี่เป็นการเริ่มด้วยความอยาก
แต่ก็ก่อให้เกิดผลที่เป็นกุศลในจิตต่อมา
สรุปนะคะ
ถ้าความอยาก เป็นไปเพื่อนิพพาน เพื่อการหลุดพ้น ย่อมต่างจากความอยากในโลกียธรรมทั้งหลายค่ะ
ความอยากชนิดอื่นๆ ที่เป็นไปเพื่อโลกียสุข
เป็นความอยากเพื่อสนองตัณหา
เมื่อสนองความอยากเหล่านั้นแล้ว ตัณหาก็ยิ่งเพิ่มพูน
ยิ่งทำให้อยากต่อไป อยากต่อไป อีกไม่รู้จบ
ส่วนความอยากไปนิพพาน แม้อาจเริ่มด้วยเจตนาที่เป็นอกุศล
แต่ความอยากนี้จะทำให้ขวนขวายทำความดี
จึงสามารถเป็นเหตุแห่งกุศลได้ในที่สุด
เป็นความอยากที่ถ้าขวนขวายต่อไป
จะพาไปสู่ “การดับ” แห่ง ‘ความอยาก’ ทั้งปวงในที่สุด🌷