วางเวทนา

A: เรื่องสภาวะต่างๆ เป็นปรากฏการณ์ของสังขารเป็นส่วนใหญ่ค่ะ

ไม่ได้บ่งบอกถึงความก้าวหน้าหรือถดถอยในธรรมะของเรา

เวทนาบอกอะไรเราไม่ได้

เพราะมันไม่มีสาระในตัวของมันเองเลย

ไม่ว่าเป็นเวทนารูปแบบไหน

ถ้าเราดูอย่างไม่เอาใจเข้าไปเกี่ยวได้มากเท่าไหร่ความก้าวหน้าของเราถึงจะยิ่งมากขึ้น

ถ้ายังแอบให้ค่าแต่ละเวทนา

ยังเห็นมันมีความต่างอยู่

แสดงว่าใจเรายังไม่เป็นกลางอย่างแท้จริง ยังไม่ยอมปล่อยตัวตนของเรา

ยังเกาะอยู่เกี่ยวกับตัว ‘เครื่องมือ’ พัฒนาจิต

ที่กล่าวอาการต่างๆมาทั้งหมด

เป็นเพียงเวทนาที่ต่างๆกันเท่านั้น

ต่างก็มาแล้วไป มาแล้วไป มาแล้วก็ไป... เช่นนี้ไม่เคยหยุด

การเห็นเวทนาประเภทต่างๆ

โดยเนื้อแท้แล้วไม่มีคุณค่าให้ต้องระลึกถึง ให้ตีความ

เพราะไม่สามารถใช้มันประเมินการพัฒนาในธรรมะของเราได้เลย

เราต้องวัดการพัฒนาที่จิตของเรา

วัดดูว่าเรา “วาง” เวทนาหรือไม่?

หรือเรายังเห็นมันเป็นสาระอยู่?

ถ้าเรา “วาง” ได้อย่างบริสุทธิ์เท่าไหร่

จึงจะแสดงว่าเราเข้าถึงอุเบกขาเพราะปัญญาในอนิจจังของเราได้แล้ว

ดังนั้นเราต้องลองวัดตัวเองดูนะคะ

ถ้าเรายังเห็นเวทนามีความต่างกันอยู่ แสดงว่าใจเรายังไม่วางมันค่ะ

ใจเรายัง(แอบ)ยกมันมาดูอยู่

ใช้มันประเมินธรรมะของเราอยู่

เราจึงยังเห็นว่ามันต่างกัน มันมีอาการอย่างนั้นอย่างนี้…

เราจึงยังพูดถึงมันอย่างแบ่งแยก เพราะเรายังเห็นมันเป็นสาระอยู่นั่นเอง

เมื่อใดที่ไม่เห็นเวทนาหรือสภาวะธรรมอะไรให้เอ่ยถึงอีกได้

เพราะไม่เห็นสาระของมันได้จริง

เมื่อนั้นแสดงว่าความเป็นอุเบกขาเริ่มเป็นอุเบกขาที่มีปัญญาแล้ว

ถ้ายังเห็นเวทนาด้วยความใส่ใจในประเภทของเวทนาอยู่

แม้กำลังดูมันด้วยความคิดว่าเรากำลังมีอุเบกขา

แท้จริงแล้วยังไม่เป็นอุเบกขาที่แท้

เพราะจิตไม่ได้บริสุทธิ์จากโมหะ

อุเบกขาขั้นที่เราควรไปให้ถึงต้องเป็นอุเบกขาที่ประกอบด้วย “ปัญญา”

ปัญญาที่เห็นความเป็นจริงตามจริงของธรรมชาติ

ปัญญาแบบนี้เท่านั้นที่จะทำให้เรา”ปล่อย” จริงๆ

ปล่อยอย่างสงบเย็นอย่างยิ่ง

เป็นความวิสุทธิ์ของจิต

เราจึงต้องหมั่นพัฒนาความเป็นอุเบกขาของเราจากชั้นต้นๆ จนลึกซึ้งขึ้น ลึกซึ้งขึ้น ลึกซึ้งขึ้น และลึกซึ้งขึ้น…

เราจะเย็นขึ้น เบาขึ้น สงบขึ้น สงัดขึ้น สุขขึ้น ไม่ถือสาอะไรมากขึ้น…

การที่เราอาจคิดว่าเราดูเวทนาต่างๆ และเราก็ดูอย่างมีอุเบกขาอยู่

เพราะเราไม่ได้ตอบโต้มัน เราดูมันเฉยอยู่

ยังเป็นขั้นฝึกหัด

เพราะเรายังไม่บริสุทธิ์จากความเป็นตัวตน

ตัวเรายังเป็นผู้มีเวทนา

เป็น”เรา”ผู้ได้เวทนาโน่น นี่ นั่นอยู่

เราจึงยังไม่หลุดจาก ‘โมหะ’ หรือ ‘อวิชชา’

Q: เห็นสภาวะของธาตุทั้ง 4 ปรากฏขึ้นมาทีละอัน

(ที่บอกว่าเห็นสภาวะของธาตุทั้ง4 เพราะหนูเคยศึกษา สามัญลักษณะของธาตุ ดิน-น้ำหนัก(มวล)/น้ำ-ความยึดเกาะ/ลม-เคลื่อนไหวค้ำยัน/

/ไฟ-ร้อนเย็น ไม่รู้ว่าเพราะจำมา เลยเห็นสภาวะต่างๆรึเปล่า)

เวทนาหยาบแน่นทึบตึงบีบเค้น เมื่อผ่านมันไปได้มันกลายสภาพเป็นคลื่นที่เย็นยะเยือก ละเอียดเนียนมาก รู้สึกโล่ง โปร่ง เบา

แล้วสักพักกวาดความรู้สึกดูใหม่ก็แปรเปลี่ยนค่อยๆกลับมาแน่นเหมือนร่างกายเป็นท่อ แล้วถูกเติมทรายละเอียดเข้าในท่อทีละส่วนๆจนเต็ม รอบใหม่กลายสภาพเป็นของเหลวเหนียวหนืด มาแทนที่แต่ละส่วนๆในท่อจนเต็ม

แล้วรอบใหม่เปลี่ยนเป็นเบาสบายโล่งโปร่งอีกครั้ง วนไปวนมาเช่นนี้

รู้สึกว่ากรอบของร่างกายผิวหนังเหมือนยางบางๆยังอยู่

สังเกตว่าตนเองดูเวทนาจากข้างในออกมาข้างนอกไม่ได้ดูจากข้างนอกเข้าข้างใน ผิดมั้ยคะ?

A: ไม่ใช่เรื่องผิด หรือถูก ในวิธีการสำรวจร่างกาย จะดูจากไหนก่อนหลังไม่เป็นเงื่อนไขต่อการพัฒนาในธรรม

เรื่องประเภทเวทนาที่ประสบให้ดูจากคำตอบข้อที่แล้วพอสังเขปข้างต้น

ส่วนเรื่องความเป็นธาตุนั้น

การเปลี่ยนแปลง (เกิดดับ) ทั้งหมดของกายและจิต

ก็คือการเกิดดับของธาตุที่ประกอบเป็นสรรพสิ่งทั้งในตัวเรา

และในสรรพสิ่งภายนอกอื่นๆ

แต่เพราะเรามีจิต เราจึงรู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงนั้นได้

โดยรู้สึกถึงความเปลี่ยนแปลงต่างๆในรูปของเวทนาต่างๆ

แท้จริงแล้วทุกอย่างเกิดดับตลอดเวลา

เพราะทุกอย่างล้วนไม่เที่ยงนั่นเอง

สำหรับผู้ปฏิบัติที่เคยผ่านการดับสลายของสังขารอย่างชัดเจนแท้ๆ และหลายครั้ง หรือเป็นเช่นนั้นอยู่ยาวนานในแต่ละครั้ง

มักจะเริ่ม”วาง”ได้จริงมากขึ้น

และถ้าพัฒนาเช่นนี้ต่อไปเรื่อยๆ

เราจะทิ้งตัวตน

อัตตาจะถูกขัดเกลา

เวลาเห็นตัวตนกลับไม่เห็นตัวตน

เห็นเวทนาแต่ไม่เห็นเป็นเวทนา

กลับเห็นเป็นการเกิดดับ หรือการเคลื่อน การเปลี่ยน ของสิ่งที่บรรยายไม่ได้เป็นรูปธรรม หรือ อาจเห็นความเป็นธาตุดิน น้ำ ลม ไฟได้

เราจะเห็นการทำงานของมันตามจริง

เห็นอนิจจังของมัน

เห็นอนัตตาของมัน

นี่คือการเห็นปรมัตถธรรม เพิกบัญญัติ

การเห็นความเป็นธาตุจริง จะไม่เกิดในความคิด หรือความทรงจำมา แต่เป็นปรากฏการณ์ที่ไม่เห็นบัญญัติอีก

มักเกิดแบบไม่รู้ตัวตอนจิตแนบแน่นกับการปฏิบัติ และมักเกิดชัดกว่าในขณะที่กายเคลื่อนไหวในอิริยาบถอื่นอยู่

Q: ตอนนี้เริ่ม มีอาการเบื่อๆ กับทางโลก เบื่อคนรอบข้างและอยากปลีกวิเวก คิดเรื่องเกษียณอายุ ตลอดเลย ความรู้สึกอยากหนีจากที่ๆอยู่

A: เรื่องรู้สึกเบื่อหน่ายทางโลกนี่เป็นธรรมดาของผู้ที่เริ่มได้รับความสุขในใจจากการปฏิบัติธรรม

คือเริ่มเห็นความไม่เป็นแก่นสารของเรื่องราวทางโลก

เป็นกันทั้งนั้นทุกคนค่ะ

เพราะโลกมันร้อน มันทุกข์

แต่ธรรมมันเย็น มันสุข

พอปฏิบัติได้มากยิ่งๆขึ้น

(ต้องมากขึ้น และแบบได้ผลจริงจัง)

จะเลยขั้นเบื่อขึ้นไปเป็นขั้นไม่ถือสาโลก

อยู่อย่างสุขสงบในจิตได้เนืองๆ

เพราะจิตสามารถเป็นกุศลไปกับทุกเรื่องได้

จิตกลับจะเย็นในการอยู่กับของร้อนได้

ภูมิต้านทานของจิตเพิ่มขึ้น

จะไม่เจ็บปวดไปกับโลกมากอย่างเดิม

การทำงานและการใช้ชีวิตกับผู้คนก็กลับเป็นดีขึ้น

เพราะเราเริ่มดำรงอยู่เพียงเพื่อประโยชน์สุขของคนอื่น

แทนที่ทำเพื่อตัวเรา

แทนที่จะมีตัวเราอยู่ตรงกลางของสิ่งต่างๆ

ถ้าจะเราเลยขั้นเบื่อหน่ายแบบลบๆไปจนพลิกกลับมาได้

จะกลับเป็นยิ่งก้าวหน้าค่ะ เพราะเห็นธรรมดาของชีวิตเป็นเรื่องธรรมดาไปเอง

อันนี้ต้องเราก้าวไปในธรรมมากพอสมควร มากจนเลยเรื่องการสนใจในสภาวะธรรมที่ประสบ เลยความสนใจในความก้าวหน้าถดถอยของธรรมะ

ความเป็นเราจะหายไปอย่างมาก จะไม่ค่อยสะดุ้งสะเทือนกับการถูกกระทำใดๆ

แบบนี้ถือว่าก้าวหน้าไปอย่างถูกทางค่ะ

(อย่างไรก็ดี เมื่อธรรมะเพิ่มขึ้นในตัว การคลุกคลีกับหมู่คณะจะเปลี่ยนรูปแบบ

ความสนใจในกิจกรรมทางโลกจะเปลี่ยนไป

การสมาคมกับหมู่คณะจะเปลี่ยนไป)

Q: แสดงว่าหนูยังมีปฏิฆะอยู่เยอะ ใช่มั้ยคะ??

จะลดปฏิฆะได้ด้วยวิธีไหนคะ ทำไมมันเยอะมากขึ้นคะ

A: เราต่างยังมีปฏิฆะค่ะ และกิเลสตัวอื่นๆค่อนข้างพร้อมสรรพ

แต่ดีกรีมากน้อยต่างกันในแต่ละคน

ส่วนการลดปฏิฆะนั้น หนูก็กำลังทำอยู่แล้วค่ะ

การปฏิบัติที่ปล่อยทุกอย่างได้

และปล่อย “ความเห็นเป็นเวทนาของเรา” ได้

เราก็กำลังขจัดปฏิฆะอยู่

และขจัดตัวไม่ดีอื่นๆอยู่เช่นกัน