Saṅkhāra (สงสัยลำดับการอธิบายสังขาร ของท่านอาจารย์)

▪️A: No, Goenkaji did not have unique explanation of Saṅkhāra. It is the same everywhere.

However, the word Saṅkhāra is used in different places and represent different Dhamma explanation.

Let me give you 2 explanations as an example.

1) The saṅkhāra he used that outbreak when we practice Vipassana refers to conditioned phenomena specifically to all mental "dispositions".

These are called 'volitional formations', because they are formed as a result of volition, and because they are causes for the arising of future volitional actions.

2)The saṅkhāra you refers as aggregates is saṅkhāra in Sankhara-khandha, the 5 aggregates of all lives.

This Sankhara-khandha is part of the doctrine of paṭiccasamuppāda (conditioned arising or dependent origination).

The term Sankhara here is karmically active intention that generates rebirth and influences the realm of rebirth.

Sankhara herein is synonymous with Karma, (physical, verbal and mental karma).

About your comment…

“but Goenka explain vinnyana, sannya, vedanaa, sankaara., the sequence of them is different….”

As far as sequence of these aggregates, Goenkaji explains in this sequence for easy understanding. But once we study further the Dhamma theory and practice deeper, you will find that there is much more profound understanding about this 5-aggregates and it is not about sequencing but rather how each of the aggregate works together.

หมายเหตุ:

การสะกดคำศัพท์บาลีที่เป็นภาษาอังกฤษของผู้ถามยังไม่ถูก

แต่ อจ ไม่ได้แก้ส่วนที่้เป็นคำถามนะคะ

ข้อความต่อไปนี้แปลด้วย AI เป็นภาษาไทย (โดยผู้Post)

🔺ถาม:
ขอถามอีกหนึ่งคำถามได้ไหมคะ? เกี่ยวกับ "การปรุงแต่งที่ผุดขึ้นมาในจิต" (the outbreak of Saṅkhāra)

คำอธิบายเรื่องสังขารของอาจารย์โกเอ็นก้าเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวหรือเปล่า?

ฉันเข้าใจเรื่องขันธ์ห้า ได้แก่ รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ
แต่ อ.โกเอ็นก้ากลับอธิบายว่า วิญญาณ สัญญา เวทนา สังขาร ซึ่งลำดับต่างออกไป

▪️ตอบ:
ไม่ค่ะ คำอธิบายของอาจารย์โกเอ็นก้าเกี่ยวกับ สังขาร ไม่ได้เป็นสิ่งที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว
แต่เป็นคำอธิบายที่เหมือนกับในหลักธรรมโดยทั่วไป

อย่างไรก็ตาม คำว่า สังขาร ถูกใช้ในหลายบริบทในพระพุทธศาสนา และในแต่ละบริบทนั้นก็มีความหมายและการตีความที่แตกต่างกัน

ขอยกตัวอย่างการอธิบาย 2 แบบเพื่อให้เข้าใจชัดขึ้น:

1) สังขารที่กล่าวถึงในบริบทของการปฏิบัติวิปัสสนา (เวลาที่สังขารปะทุหรือเคลื่อนไหวในการภาวนา):
หมายถึง สภาพธรรมที่ถูกรูปนามปรุงแต่งขึ้นทั้งหมด โดยเฉพาะสภาพจิตที่เป็น "ความโน้มเอียงหรือแนวโน้มทางใจ" (mental dispositions)

สิ่งเหล่านี้ถูกเรียกว่า "การปรุงแต่งโดยเจตนา" (volitional formations)
เพราะเกิดขึ้นจากความจงใจ และยังเป็นเหตุให้เกิดการกระทำในอนาคตต่อไป

2) สังขารที่คุณกล่าวถึงในฐานะหนึ่งในขันธ์ห้า:
คือ สังขารขันธ์ (Sankhara-khandha) ซึ่งเป็นหนึ่งในขันธ์ห้า ได้แก่
รูป เวทนา สัญญา สังขาร วิญญาณ
ซึ่งเป็นองค์ประกอบพื้นฐานของสิ่งมีชีวิตทั้งปวง

สังขารขันธ์ นี้ยังเป็นส่วนหนึ่งของหลัก ปฏิจจสมุปบาท (อิทัปปัจจยตา หรือ "การเกิดขึ้นโดยอาศัยเหตุปัจจัย")
ในบริบทนี้ สังขาร หมายถึง เจตนากรรม (karmically active intention) ที่ส่งผลให้เกิดภพใหม่ และกำหนดภูมิแห่งการเกิดใหม่

สังขาร ในที่นี้จึงมีความหมายเหมือนกับ กรรม (ทั้งกายกรรม วจีกรรม และมโนกรรม)

เกี่ยวกับที่คุณกล่าวว่า…
“แต่ อ.โกเอ็นก้าอธิบาย วิญญาณ สัญญา เวทนา สังขาร ซึ่งลำดับไม่เหมือนกัน…”

สำหรับลำดับของขันธ์ห้า อาจารย์โกเอ็นก้าเลือกใช้ลำดับนี้เพื่อให้ง่ายต่อความเข้าใจของผู้เริ่มต้นปฏิบัติ
แต่เมื่อเราศึกษาทฤษฎีธรรมะลึกขึ้น และมีประสบการณ์จากการปฏิบัติมากขึ้น
เราจะพบว่า ความเข้าใจที่ลึกซึ้งกว่านั้นไม่ได้อยู่ที่ลำดับของขันธ์
แต่อยู่ที่การ เห็นการทำงานร่วมกันของขันธ์แต่ละขันธ์ อย่างไรต่างหาก

18 มี.ค. 68