ประโยชน์ของวิปัสสนา

A: ใช่ค่ะ คนเราเพราะมีความดำมืดด้วยกิเลสภายใน มีไฟเร่าร้อนชนิดต่างๆแผดเผาอยู่ภายใน

เมื่อถูกกระทบกระทั่งจากภายนอก ก็จะขาดสติ มีการคิด การพูด การทำ กันไปต่างๆด้วยแรงผลักที่มืดมิดภายในนั้น จึงเผาทั้งตนเองและเผาผู้อื่น

สิ่งที่ฝังอยู่ในตัวนั้นเป็นของเก่าสั่งสมมา แต่เมื่อไม่วาง ไม่มีอุเบกขา คือของใหม่ที่สั่งสมเพิ่ม จิตก็ยิ่งจมดิ่งลงไปลึกขึ้นๆๆ

วิปัสสนา ทั้งระงับใจเราจากกิเลส ไม่ให้เรากล้าทำกรรมชั่วใหม่ และทั้งขุดล้างกรรมและกิเลสเก่าในใจเราออกไป

วิปัสสนาทำให้เกิดปัญญา รู้และเข้าใจสิ่งต่างๆที่เห็นตามจริงของมัน โลกทั้งโลก สิ่งต่างๆรอบตัวเรา ร่างกายและจิตใจของตัวเราเอง ล้วนไม่เที่ยง ไม่มีแก่นสารสาระที่แท้จริง เราเกิดมาในแต่ละชาติเพื่อที่จะตายไปเท่านั้น

เมื่อเห็นอย่างประจักษ์แจ้งถึงความไม่มีแก่นสารสาระของสรรพสิ่งได้จริง ใจก็จะวางโลกลง วางลงเรื่อยๆ จนใจไม่หวั่นไหวกับความเป็นไปของโลกอีกเลย นั่นคือเราพ้นจากโลกค่ะ

คนเรานั้นต้องเลือกใช้ชีวิตค่ะ

เราจะมีชีวิตให้กิเลสมันใช้สอยเรา ใจเราไหลไปตามมันเมื่อเราเสพสิ่งต่างๆรอบตัวอย่างมัวเมายึดมั่น เห็นมันเป็นของจริงจัง

หรือเราจะมีชีวิตให้ปัญญาใช้ คือ ทุกการดำเนินชีวิต ทุกลมหายใจ เรารู้แจ้งว่าสิ่งต่างๆเหล่านั้น สิ่งที่เราเสพใช้อยู่ทุกขณะนั้น เป็นสิ่งสมมติชั่วคราว ที่เกิดจากวิบากกรรมหรือสังขารเก่าของเราเท่านั้น ที่สร้างมาให้เราได้เสพในปัจจุบัน

เพราะเราสร้างกรรมดีมา เราจึงได้เสพสิ่งที่ดีๆ เช่น มีชีวิตที่สุขสบาย มีบ้านมีทรัพย์สินให้อยู่อย่างสบาย มีร่างกายงดงามแข็งแรง มีคู่ครองและครอบครัวอบอุ่นดีงาม มีการงานดี มีเพื่อนดี ฯลฯ

ของดีๆเหล่านี้เป็น “อาหารเก่า” ทั้งนั้น

(ดังที่นางวิสาขากล่าวกับมิคารเศรษฐีผู้เป็นบิดาของสามี)

เป็นของเก่าที่เมื่อเราได้เสพแล้ว มันก็หมดลงไปอย่างสิ้นเชิงไม่มีเหลือ

มันเป็นเพียงความสุขที่เกิดจากวิบากเก่าจากการทำกรรมดีมาก่อน ไม่ว่าเป็นกรรมดีทางกาย วาจา หรือใจ

มันกำลังส่งผลอยู่เท่านั้น

มันส่งผลจบ มันก็จบสิ้น

ไม่ว่าระยะเวลาที่มันส่งผลจะยาวนานแค่ไหน มันก็ต้องจบลง

แต่ขณะที่มันกำลังส่งผลให้เรา เราเก็บเกี่ยว ‘บริโภค’ มันอย่างเดียว หรือเรารู้จัก ‘ลงทุน’ สร้างอาหารใหม่สำหรับวันหน้าไปด้วย

ใช่ว่าเราจะมีชีวิตที่ดีเช่นนี้ ในภพต่อไป

หรือ แม้แต่มีชีวิตที่ดีในกาลต่อไปของภพนี้

ถ้าเรามัวแต่ใช้กิเลสในจิตมาเสพ ‘อาหารเก่า’ เหล่านั้นจนหมดสิ้น และไม่รู้จักเพิ่มพูนสั่งสมกุศลบารมีใหม่

การเสพความสุขที่ไม่ใช้ปัญญาในจิตแต่ละขณะนั้น เป็นสิ่งที่น่าเสียดายมาก เพราะเมื่อใดที่เราไม่มีปัญญาที่เข้าถึงความจริงของสิ่งที่เสพอยู่นี้ เท่ากับเรากำลังสั่งสมพอกพูนกิเลส พอกพูนสังขาร

เมื่อเสพสิ่งต่างด้วยกิเลส (ชอบ ชัง เห็นมันเป็นตัวตน) ก็เป็นการต่อกรรม ต่อภพ ต่อชาติ ของเราให้ยืดยาวออกไปไม่รู้สิ้นสุด

คนที่ฉลาด ย่อมเสพสิ่งต่างๆในชีวิตด้วยปัญญา และเสพให้เกิดปัญญาที่ลึกซึ้งขึ้นเป็นลำดับ

ถ้าเราปฏิบัติธรรมให้จิต “ถึง” ธรรมได้จริง ปัญญาเราจะยิ่งลึกซึ้งขึ้น ลึกซึ้งขึ้น ลึกซึ้งขึ้น

เราจะค่อยๆวางสิ่งต่างๆลง จนวางสนิทในสิ่งต่างๆที่รายรอบเราได้จริงความทุกข์เพราะมีมันหรือไม่มีมันก็จะหมดไป

เมื่อเราไม่ยึดมั่นอีกเลยว่าเป็นของเรา เท่านั้น เราจึงจะอยู่กับมันอย่างไม่ถูกอิทธิพลของมันครอบงำ อยู่กับมันอย่างสงบเย็นจริงๆ ไม่ถูกมันยึดมั่นพัวพันทำร้ายอีก

สิ่งเหล่านี้มันไม่ใช่ของจริง ไม่ใช่ของเราที่แท้จริง มันไม่เคยใช่และไม่มีวันใช่ แม้ตัวเรายังไม่ใช่ของเรา มันมาให้เราใช้ชั่วคราวแล้วก็หมดไป

ดังนั้น เมื่อมันมีมาแล้ว เราต้องใช้มันให้เป็นทุกๆขณะของชีวิต

ใช้มันสร้างสิ่งดีงามให้ผู้อื่น ให้สรรพชีวิตอื่น

ใช้มันสร้างและพัฒนาปัญญาอันสุขุมลุ่มลึกให้เกิดขึ้นในตัวเอง