← 🍃ธรรมมรรคา
16917 ก.ย. 64อ่าน ~7 นาที

ใช่ฌานหรือไม่

❓ ปุจฉา (คำถาม)
ผมย้อนไปอ่านเรื่องฌานที่อาจารย์เขียนไว้อันเก่าๆและมาอ่านอันนี้ยิ่งกดดันให้ต้องถามจากหัวข้อนี้นะครับจากคำตอบของอาจารย์ ตอบคำถามข้อ 3.จากคำถาม 11 ข้อค่ะ ผมขอยกมาสั้นๆว่าจิตต้องสงัดจากกามโดยสิ้นเชิง มีความละเอียดอ่อน สงบ นิ่ง จดจ่อ ไร้คลื่น ไร้ความสั่นไหวใดๆทั้งสิ้น

อันนี้ครับลักษณะดังที่อาจารย์ว่ามานี้ทำให้ย้อนแย้งกับที่รู้มาผมจึงขอย้อนความสั้นๆนิดนึงนะครับ

เมื่อตอนที่ผมอายุ22ผมได้เข้าคอร์สที่กมลาครั้งแรกในชีวิตผมไม่เคยปฏิบัติสายไหนมาก่อนในชีวิตนี้ และตอนอายุ22ผมได้เข้าติดกันถึง3คอร์ส เพื่อตามแก้ที่ผมปฏิบัติผิดมาจากคอร์สแรก ในคอร์สที่3ผมได้สังเกตส่วนบนสุดของศรีษะนานสักครู่หนึ่งแล้วผมก็หายเข้าไป เลยเกิดสภาวะดังนี้

1.ในนั้นดำมืดสนิท

2.เป็นสภาวะไร้น้ำหนัก

3.ไม่รู้สึกถึงเวทนาใดๆเลย

4.เงียบสงัดไม่ได้ยินอะไรเลยแม้แต่เสียงที่ดังที่สุดไม่ต่างจากคนหูหนวก

5.ไม่รู้สึกถึงอุณภูมิในจุดที่เข้าไปนั้น

6.มันรู้แค่ว่าจิตตั้งอยู่ไม่ได้ลอยอยู่

7.ทั้งมีรู้ตัวและไม่รู้ตัว

8.ไม่รู้เวลาใดๆเลย

9.ไม่สามารถกำหนดได้ว่าจะออกจากสภาวะนี้ได้ตอนไหน

10.พอลืมตาขึ้นมาก็ผ่านไป40นาทีบ้าง20นาทีบ้างแต่ละครั้งที่เข้าไปนานไม่เท่ากัน กลับมาบ้านผมทำได้แบบนี้เป็นปี

ทุกครั้งที่เข้าผมไปสังเกตส่วนบนสุดของศรีษะและก็เข้าไปเลย เป็นแบบนี้เกือบทุกครั้งที่นั่ง

จนได้มาเข้าคอสที่6 ตอนอายุ25 ผมเข้าไปถามอาจารย์ATท่านนึงว่าสิ่งนี้คืออะไร ท่านตอบว่าฌานและตอบต่อว่าสายเราไม่เอาฌาน ผมเลยเลิกทำแต่มันก็ไม่ได้หายไปทันทีต้องค่อยๆฝึกวิปัสสนาบ่อยๆแล้วทุกวันนี้ผมก็ไม่สนใจมันอีกเลยจนมาเจออาจารย์พูดถึงฌานดังข้างต้นและย้อนหลังไปอันเก่าๆที่ไปอ่านมาอาจารย์พูดฌานมีประโยชน์ในการปฏิบัติ ผมแค่อยากรู้ว่าผมควรทำไงดีผมควรเอามันกลับมาใช้ไหม หรือปล่อยมันไป อัดอั้นมานานมันต้องถามไม่งั้นไม่เคลียร์ อย่างน้อยผมจะได้ชั่งน้ำหนักเองว่าควรทำไงต่อดี
💡 วิสัชนา (คำตอบ)

A : อันนั้นไม่ใช่ฌานค่ะ ไมต้องเอากลับมานะคะ 😊

อันนั้นเป็นจิตกำลังตกภวังค์ค่ะ

เป็นนิวรณ์ถีนมิทธะที่มาครอบงำ

ตอนที่เกิดนั้น จิตหลุดจากการมีสติเต็มที่อย่างตื่นรู้ ตื่นตัว คม ชัด มั่นคง

ที่เล่ามานั้น จิตกำลังลงไปในภวังคจิตค่ะ สลับกับขึ้นวิถีบ้างแต่น้อย จึงดื่มด่ำในโลกนั้น

อย่างที่บอกค่ะ ผู้ปฏิบัติส่วนใหญ่เข้าใจฌานคลาดเคลื่อนค่ะ

คิดว่าการนิ่ง การดิ่ง ความสงบ คือฌาน

ฌานไม่ได้ทำได้ง่ายๆเช่นนั้นค่ะ

ท่านอาจารย์โกเอ็นก้าเองยังเคยกล่าวในธรรมบรรยายหลักสูตรยาวว่า ฌานนั้นทำได้ยากมากๆ ทั้งชีวิตแม้พากเพียรปฏิบัติอย่างต่อเนื่องก็ยังทำไม่ได้ค่ะ

ฌานนั้น สงบ สงัด นิ่ง ดิ่ง ลึก สุกใส จิตสว่างไสวภายใน คมกริบ ว่องไว คล่องแคล่ว เบา ว่าง ปราศจากนิวรณ์ รู้ตัวชัด เอิบอิ่ม ปีติโสมนัสขั้นสูงสุด สุขอย่างยิ่งยวด

ฌานจะไม่มืด ไม่ได้เงียบสงัดแบบมืดๆ แต่สงัดจากกิเลสในช่วงนั้นค่ะ จิตจะมีความรู้ตัวเต็มที่ค่ะ ไม่ใช่ไม่รู้ตัวเลย

ถ้าเป็นนานถึง 40 นาที ก็คือแช่อยู่ในภวังค์นาน 40 นาทีค่ะ

ควรรีบออกมาเลยค่ะ ทำจิตให้ตื่นตัว มีสติเต็มที่ถึงจะถูกต้องค่ะ

ที่อาจารย์หลายท่านเรียกว่าฌาน บางทีท่านอาจหมายถึงฌานในภาษาชาวบ้านที่คนเราชอบล้อเลียนคนหลับนก หรือคนสัปหงก ว่ากำลังเข้าฌานไหมคะ ท่านคงไม่ได้หมายถึงฌานในเนื้อหาตามที่พระพุทธองค์หมายถึงก็ได้

เพราะคนที่เข้าใจเนื้อหาในพระไตรปิฎกเรื่องฌานจริงๆ ต้องรู้อภิธรรมค่ะ จึงจะเข้าใจฌานจิต หรือจิตที่อยู่ในฌานว่ามีสภาพอย่างไร

เท่าที่พี่ทราบอาจารย์ในแนวทางเราที่มีเกือบพันคนทั่วโลก 300 กว่าศูนย์นั้น เป็นนักปฏิบัติที่ดี หรือไม่ก็นักพัฒนา

อาจารย์ส่วนใหญ่จึงมุ่งฝึกฝนตนเองด้วยการปฏิบัติเป็นหลักค่ะ ไม่พบว่ามีท่านใดศึกษาพระอภิธรรม เพราะเรียนได้ยากอยู่ค่ะ เรียนแบบท่องจำก็ไม่เข้าถึง

แต่อาจารย์พม่าอาจมีบ้างก็ได้นะคะ พี่ยังไม่เจอเหมือนกัน แม้พระพม่าจะเก่งเรื่องนี้มาก

อีกอย่างการศึกษาพระอภิธรรม ต้องเป็นเมืองพุทธเถรวาทเท่านั้นถึงจะมีแหล่งค้นคว้าที่ลึกซึ้ง จึงมีไม่กี่ประเทศที่หาศึกษาเอาได้